Brandweer Schiphol: Snelste brandweer van Nederland trekt tijd uit voor beleidsplan vakbekwaamheid

Binnen een luttele 45 seconden zitten ze in de auto, de manschappen van Brandweer Schiphol. Door en door getraind zijn ze. Een gemiddeld manschap oefent 180 uur per jaar. “De vraag is alleen: is elke brandweerman écht goed genoeg? We willen nog meer gaan sturen op kwaliteit”, zeggen Jeffrey Tolboom, adviseur en instructeur bij de afdeling Preparation & Safety Training, en Ritchie Trompert, manager Emergency Response. Ondersteund door Jan Kees en Carin van Advante kwam het beleidsplan vakbekwaamheid tot stand. De titel spreekt boekdelen: ‘Toonaangevend vakmanschap’.

Eerlijk is eerlijk. Het is een speciaal korps, Brandweer Schiphol. Verantwoordelijk voor zo’n 50 vierkante kilometer; een landschap zoals dat alleen op een internationale luchthaven is te vinden. Met landingsbanen, terminals, snelwegen, hotels, kantoorgebouwen, ondergrondse tunnels en parkeergarages. En: met heel veel specifieke regels. Wie in dit korps wordt ingelijfd, heeft aanvullende opleidingen nodig. “We zijn niet zo’n heel groot korps, maar wel een speciaal korps”, vinden Jeffrey en Ritchie. “Bij onze manschappen zie je dan ook een gevoel van trots. Ze zijn er trots op dat ze hier werken.”

Aantoonbaar vakmanschap
Diezelfde trots schemert door in het thema van het beleidsplan vakbekwaamheid. ‘Toonaangevend vakmanschap’. “Vakmanschap dat ook áángetoond kan worden”, voegt Jeffrey daaraan toe. “En aantonen is méér dan een vinkje zetten in een lijst met controlepunten.” Daar is Ritchie het helemaal mee eens. “Als je bij een vliegtuig met 500 passagiers staat, telt alleen nog de kwaliteit van je oefeningen. En niet meer de kwantiteit. Je moet het in één keer goed doen. De situatie herkennen vanuit oefeningen en vervolgens routinematig handelen.”
Hoe waarborg je dat vakmanschap? Hoe voorkom je dat vakbekwaamheid een ijzeren oefencyclus is, gericht op de juiste aantallen, vinkjes op papier en compliance? Het antwoord was voor Brandweer Schiphol een proactief, op kwaliteit gericht vakbekwaamheidsplan. In lijn met de meerjarenstrategie van de luchthaven. “Daar betrokken we Advante bij”, vertelt Jeffrey over de aanpak. “Inhoudelijke kennis hebben we genoeg. Maar hoe kom je tot een door iedereen gedragen plan? Een externe partij helpt je buiten je eigen kaders te denken én tot een goede aanpak te komen. We wilden geen plan dat in de bureaulade zou belanden.”

De stip op de horizon
Advante bracht eerst de stand van zaken in kaart. De verschillen tussen visie op vakbekwaamheid en daadwerkelijke uitvoering. Daar rolden belangrijke aandachtspunten uit; hoewel de analyse ook duidelijk maakte dat Brandweer Schiphol haar basis op orde heeft. Wat wordt de stip op de horizon? “Daar hebben we – in workshops georganiseerd door Advante – met mensen op alle niveaus over nagedacht”, zegt Ritchie. “We hadden al snel helder dat we toonaangevend wilden zijn. Maar wat betekent dat voor vakbekwaamheid? Wat weerhoudt ons de stap naar aantoonbare kwaliteit te zetten? Wat zijn de pijnpunten en wat gaat er al goed?”

Het resultaat: een gedragen plan
Alle input uit de workshops vormde de grondstof voor een plan met een aantal speerpunten. Een plan dat de transitie van ‘kwantiteit naar kwaliteit’ als einddoel heeft. “Advante leerde ons dat we niet te grote stappen moeten willen maken; meerdere kleine bewegingen maken samen één grote. Het is bijvoorbeeld al een hele opgave om te zorgen dat iedereen daadwerkelijk zijn oefeningen doet én persoonlijk wordt geëvalueerd.”

Uiteindelijk kwam het transitieplan tot stand. De snelste brandweer van Nederland trok er tijd voor uit, en verzekerde zich van grote interne betrokkenheid. Jeffrey en Ritchie kijken enthousiast terug op dit proces. “Onze eigen idealen waren leidend; onze ambities kwamen centraal te staan. Tegelijk zorgde Advante voor open discussies, en voor structuur in onze aanpak. Ze reflecteerden op inhoud vanuit hun ervaring in brandweerland én didactische kennis. Het resultaat mag er zijn. Een gedegen beleidsplan voor vakbekwaamheid dat concrete handvatten biedt. Toonaangevend vakmanschap, dáár gaan we voor!”